نافعه در باب سعال مذكور گردد . ذكر بعض ادويهء مركبه يونانيه : كه در اين مرض از مجربات است بخور كه فى الحال تسكين بخشد و مجرب است سليمه زعفران مر يكى سرخ قسط شيرين مساوى باريك سائيده در شراب يا آب خالص به قدر يك يك ماشه قرص بسته يك قرص در چلم قليان بى آب نهاده دود آن بكشند و فرو برند وقت صبح بر نهار اين عمل نمايند فورام دم بكشايد ايضا براى ربود سعال مزمن زراوند مدحرج و مرمكى و ميعه سائله و قند مساوى راتينج برابر همه و روغن گاو خمير كرده حبها بسته يكى بر آتش نهاده از نى دود آن بر نهار بگيرند . و اگر زرنيخ سرخ عوض راتينج گيرند و بعد تبخير حريره آرد گندم و مغز بادام در روغن تازه جهت دفع مضرت و دود زرنيخ بنوشند نيز مفيد بود حب غاريقون كه براى تنقيه بلغم در نيمرض معمول است غاريقون سه درم شحم حنظل فراسيون انزدوت اصل السوس مقشر بنفشه باديان زوفاى خشك هر يك يك درم ترب موصوف دو درم زراوند مدحرج نيم درم به آب مطبوخ انجير حب سازند خوراك از ده درم تا سه درم حب تأليف علوى خان فلفل سياه رب السوس مغز بادام مغز چلغوزه صمغ عربى هر يك يك ماشه نبات سفيد سه ماشه باريك سائيده به قدر نخود حب سازند و در دهان دارند . شربت زوفا مجرب از براى ضيق و سرفه و ديگر امراض صدر بلغمى ملطف ماده غليظه باديان تخم كرفس پنج درم زوفاى خشك هفت درم انجير عناب سپستان هر يك بست عدد مويز منقى سى درم جلسه چهار درم تخم خطمى اصل السوس ايرسافراسيون هر يك سه درم پرسياوشان هفت درم درم قند سفيد دو رطل گلقند يك رطل به دستور متعارف شربت سازند شربتى از ده درم تا پانزده درم و عند حرارت مزاج كم كرده مىشود بعض ادويه قوى الحراره زياده كرده مىشود مثل گل نيلوفر و تخم خشخاش و بدل گلقند ترنجبين يا خميره بنفشه ميگردانند شربت فراسيون معمول در ضيق و سعال كه سببش بلغم غليظ باشد فراسيون چهل درم اصل السوس زوفاى خشك پودينه نهرى پرسياوشان هر يك ده درم مغز بادام مغز چلغوزه حلبه باديان انيسون هر يك پنج درم مصطكى دارچينى زنجبيل هر يك دو درم مويز منقى سى درم عناب سپستان هر يك صد دانه انجير سفيد بست عدد جمله در هشت رطل آب كرم تر كنند و يك شبانه روز بگذارند پس بر آتش نرم بپزند تا نصف باند صاف كنند و با پنج رطل قند سفيد به قوام آرند شرى يك اوقيه تا دو اوقيه شرب عنصل كه در اين مرض از مجربات مست و تخلف ندارد عنصل پاو آثار انيسون دو توله مويز منقى چهل دانه انجير ولايتى هفت توله شهد خالص نيم آثار اول پوست بالاى عنصل دور كرده مانند پياز تراشيده باقى ادويه را كوفته با هم آميخته تمام شب در آب تر داشته صبح خوب جوش داده فرود آورده خوب ماليده صاف نموده شهد آميخته باز بر آتش ملايم به قوام شربت آرند و ناشتا يك توله با نقوع معمول بنوشند و از قى نترسند . و اگر عنصل مشوى و مثل او حب الغار كوفه به عسل بسرشند و حب بسته در دهن دارند مفيد بود دوائى كه در اين باب از مجربات والد مرحوم منقول است خردل بوده ارمنى هر يك نيم درم نطرون يك دانگ با عسل بخورند سكنجبين عنصلى كه جهت ضيق و سرفه كهنه و مواد بلغمى و سوداوى و سد و احشا و تقويت معده و دماغ مجرب پياز عنصل ده درم زوفاى خشك اصل السوس مقشر گل گاو زبان پرسياوشان اسطوخودوس غاريقون سفيد هر يك پنج درم پودينه باديان بيخ سوسن قرومانا هر يك سه درم جمله را درصد و پنجاه درم سركه و چهار صد و پنجاه درم آب دو شبانه‌روز تر نمايند پس بجوشانند تا به نصف رسد صاف نموده با سه صد درم قند سفيد به قوام آرند و هر روز پنج درم با طبيخ پرسياوشان و مانند آن بنوشند عرق كزبره البر نافع آلات تنفس و صدر و مفيد ضيق و سرفه كهنه پرسياوشان نيم رطل اصل السوس سپستان مويز منقى زوفاى خشك باديان تخم خطمى خبازى بيخ سوسن هر يك شش درم به دستور عرق كشتند . و اگر برگ اروسه نيم آثار شب در آب تر كرده صبح به دستور به قدر دو آثار عرق كشند و تا چهار توله بنوشند سرفه ور بود نفث الدم را مجرب است . و اگر اين برگ را در عرق سابق افزايند قوى تر گردد قهوه چاى خطائى كه براى ضيق النفس نافع است گاو زبان اصل السوس خطمى باديان خطائى هر يك چهار ماشه چاى خطائى و زوفاى خشك دارچينى هر يك سه ماشه نبات دو توله جوشانيده بطور قهوه بنوشند لعوق معتدل كه تسهيل اخراج بلغم و تغليظ مواد رقيقه نمايند و در ضيق و سرفه همواره معمول است مويز منقى انجير زرد باقلا تخم خشخاش اصل السوس